Antyoksydanty i ich rola w ochronie przeciwsłonecznej

Antyoksydanty i ich rola w ochronie przeciwsłonecznej

Prowadzone w ostatnich latach liczne kampanie społeczne znacznie podniosły naszą świadomość w zakresie bezpiecznego opalania, czyli zapobieganiu poparzeniom słonecznym czy foto-kancerogenezie. Obecnie coraz częściej mówi się także o konieczności codziennej ochrony przed promieniowaniem UV. Uznaje się bowiem, że właściwa ochrona przed słońcem, rozpoczęta odpowiednio wcześnie (nawet w dzieciństwie) może przyczynić się do ograniczenia objawów starzenia skóry nawet o 80%!

Czym jest fotostarzenie skóry?

Antyoksydanty i ich rola w ochronie przeciwsłonecznej

Określenie fotostarzenie zostało wprowadzone wiele lat temu, w czasach, gdy badania nad uszkodzeniami skóry wywołanymi działaniem promieniowania UV były jeszcze w powijakach. Termin ten jednak, obok pojęć takich jak przedwczesne starzenie i starzenie zewnątrzpochodne, na stałe przeszedł do języka potocznego i naukowego.
Warto jednak pamiętać, że przewlekłe uszkodzenie skóry w zasadniczy sposób różni się od procesu starzenia.

Sprzymierzeńcy w walce ze starzeniem się skóry

W zapobieganiu fotostarzeniu się skóry kosmetologia ma licznych sprzymierzeńców. Są nimi z pewnością antyoksydanty takie jak kwas askorbinowy, tokoferol czy flawonoidy. Mechanizm ich działania opiera się na wyłapywaniu i deaktywowaniu wolnych rodników. Jednak jak wskazują ostatnie badania podstawą działania ochronnego powinno być przede wszystkim działanie prewencyjne, skupiające się na uniemożliwieniu powstawania wolnych rodników. Kluczowym zatem elementem pielęgnacji przeciwstarzeniowej jest odpowiedni dobór filtrów w połączeniu ze skutecznym, stabilnym systemem antyoksydantów.

Działanie wolnych rodników

Wolne rodniki generowane w skórze w wyniku promieniowania UVA powodują zwiększenie syntezy elastyny i jej nierównomierną agregację w warstwie siateczkowatej skóry, co prowadzi do pogłębiania się zmarszczek. Zjawisko to nie występuje w skórze chronionej filtrami przeciwsłonecznymi.

Negatywne działanie promieniowania UV

Wśród objawów przewlekłej ekspozycji na promieniowanie UV, wymienić można także zmniejszenie ilości kolagenu, oraz zmiany w obrębie naskórka. Wszystko to składa się na obraz skóry o żółtawym odcieniu, z licznymi poletkowymi zmarszczkami i teleangiektazjami, wewnątrz której dochodzi do „przewlekłego stanu zapalnego” (dermatoheliosis).

Wśród negatywnych następstw UVA wymienia się także rumień, a nawet nowotwory skóry. Promieniowanie UV jest również jednym z najważniejszych czynników, którym przypisuje się odpowiedzialność za starzenie zewnątrzpochodne także jeśli chodzi o włosy. Ekspozycja na słońce powoduje „blaknięcie” włosów spowodowane spadkiem ilości melaniny, a także uszkodzenia innych elementów struktury włosa, między innymi oksydację aminokwasów, steroli, kwasów tłuszczowych.

Mimo że jesteśmy dziś w stanie zdiagnozować skutki działania promieniowania UV, a wśród nich UVA, to mechanizm ich powstawania nie jest jeszcze w pełni poznany. Wiadomo obecnie, że ekspozycja na promieniowanie UVA jest przyczyną powstawania wolnych rodników, w tym reaktywnych form tlenu (ROS), które są pierwszym krokiem rozpoczynającym uszkodzenia w strukturach skóry.

Co wpływa na skuteczność działania kremu ochronnego?

Antyoksydanty i ich rola w ochronie przeciwsłonecznej

Niektóre formy wolnych rodników mimo krótkiego czasu trwania wykazują zdolność do migracji, a nawet przenikania przez błony komórkowe. Ze względu na swoją reaktywność wolne rodniki są związkami powodującymi znaczne uszkodzenia w miejscu aktywności. Te najreaktywniejsze, takie jak rodnik hydroksylowy •OH, są niezwykle groźne dla DNA jeśli pojawią się w jego pobliżu. Te o nieco mniejszej reaktywności, są w stanie migrować wewnątrz komórki lub poza nią „poszukując” specyficznych związków.

Istotnym elementem procesu opracowywania produktów mających na celu ochronę przed promieniowaniem UV jest wyznaczenie współczynników ochrony przeciwsłonecznej przed promieniowaniem UVB (SPF), UVA (PPD) oraz krytycznej długości fali. Są to niezbędne i obowiązkowe składowe oceny skuteczności oraz bezpieczeństwa w przypadku wszystkich produktów „plażowych”.

Czym jest EPR?

Rozwój metod analitycznych, ich standaryzacja oraz coraz większa dostępność pozwala laboratoriom badawczym na szersze poznanie biologii skóry, a firmom kosmetycznym – tworzenie skuteczniejszych produktów. W zakresie ochrony przed promieniowaniem UV i negatywnym skutkom jego aktywności, istotnym parametrem charakteryzującym efektywność produktu jest jego zdolność ograniczania procesów wolnorodnikowych zachodzących w skórze. Jedną z technik pomiarowych mających zastosowanie w biologii i medycynie (a ostatnio także w kosmetologii!), w celu monitorowania ilości wolnych rodników powstających w skórze jest spektroskopia elektronowego rezonansu paramagnetycznego EPR.

Określanie skuteczności działania produktu

Zasada pomiaru opiera się na pomiarze zdolności do pochłaniania przez badaną próbkę (w tym przypadku skórę) promieniowania elektromagnetycznego o określonej częstości. Metoda ta doskonale nadaje się do oceny aktywności przeciwrodnikowej antyoksydantów, filtrów UV i gotowych produktów kosmetycznych zawierających związki z tej grupy, w tym także do oceny efektywności produktów ochrony przeciwsłonecznej w zakresie ograniczania generowania w skórze wolnych rodników pod wpływem promieniowania UV. W ostatnim przypadku wynik pomiarów podawany jest w postaci współczynnika RSF (ang. radical skin/sun-protection factor), gdzie wartość RSF wyraża stosunek ilości wolnych rodników generowanych pod wpływem UV w skórze niechronionej do ilości wolnych rodników generowanych w tych samych warunkach w skórze chronionej kosmetykiem.

Antyoksydanty i ich rola w ochronie przeciwsłonecznej

Współczynnik RSF >1 oznacza ochronne działanie produktu, im wyższa jego wartość tym produkt bardziej chroni przed wolnymi rodnikami lub ich powstawaniem. W rzeczywistości współczynnik RSF pozwała na klasyfikację wszystkich składników i receptur pod względem ich aktywności w kierunku promowania lub hamowania powstawania wolnych rodników w skórze. W przypadku antyoksydantów – pod warunkiem ich przenikania. Współczynnik RSF stanowi doskonałe narzędzie potwierdzające skuteczność produktu z kategorii anti-aging lub produktu ochrony przeciwsłonecznej. Jego wartość jest w dużym stopniu powiązana z obecnością filtrów, przede wszystkim z grupy chroniących w zakresie promieniowania UVA.

Sprzymierzeńcy naszej skóry

W przeciwieństwie do filtrów UV udział klasycznych antyoksydantów (witamina E, witamina C, flawonoidy itd.) w hamowaniu procesów wolnorodnikowych pod wpływem UV jest znikomy, mimo to są naszymi sprzymierzeńcami w walce z wolnymi rodnikami. Osiągana dla antyoksydantów wartość RSF zwykle nie przekracza 2 i jest ściśle skorelowana z ich zdolnością penetracji przez naskórek. Im lepsza zdolność penetracyjna związku tym wyższy wskaźnik RSF.

Podsumowanie

Antyoksydanty należy zatem traktować jako drugą, niezwykle ważną linię obrony przed szkodliwym działaniem słońca. Jako składniki penetrujące do i przez naskórek, antyoksydanty chronią skórę również przed endogennymi wolnymi rodnikami, powstającymi w skórze w wyniku naturalnie zachodzących procesów biochemicznych – w przeciwieństwie do filtrów, które mogą działać wyłącznie powierzchniowo. To znacznie zwiększa ich znaczenie w pielęgnacji skóry. Należy pamiętać, że ochronne działanie antyoksydantów nie jest jednak efektem długotrwałym, ze względu na niestabilność tych związków w skórze. Dlatego składniki te nie mogą zastąpić filtrów i produktów chroniących przed promieniowaniem UV.

Przeczytaj także

Aloes na włosy – jak stosować i kiedy warto sięgnąć po żel aloesowy?

Aloes na włosy – jak stosować i kiedy warto sięgnąć po żel aloesowy?

Wcierka do włosów – dlaczego warto? Jak ją stosować?

Wcierka do włosów – dlaczego warto? Jak ją stosować?

Pielęgnacja skóry w ciąży: porady + polecane kosmetyki naturalne

Pielęgnacja skóry w ciąży: porady + polecane kosmetyki naturalne

Dodaj komentarz

Twój e-mail nie zostanie opublikowany